Jak wygląda rozliczenie składki z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za niewykorzystany okres ubezpieczenia w przypadku sprzedaży samochodu?

Przepisy dotyczące tego, co dzieje się z umową OC w przypadku zbycia pojazdu na przestrzeni ostatnich lat często ulegały zmianom, a zapowiadane są kolejne, dlatego warto na bieżąco sprawdzać przepisy prawne w tym zakresie, np. korzystając z dyżurów telefonicznych w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych http://rzu.gov.pl/skargi/dyzury-telefoniczne

Obecnie zasadą jest ciągłość ochrony ubezpieczeniowej co oznacza, że w momencie zbycia pojazdu, ubezpieczenie trwa nadal, chyba że nabywca z niego zrezygnuje na piśmie w ciągu 30 dni od dnia nabycia. Nabywca ma więc możliwość korzystania z umowy OC zbywcy do końca okresu ubezpieczenia, na który umowa została zawarta (a więc do końcowej daty wskazanej na polisie). Wraz ze sprzedażą pojazdu, zbywca każdorazowo ma obowiązek przekazania nabywcy dokumentów potwierdzających zawarcie umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych (zwykle będzie to polisa). Na zbywcy ciąży również obowiązek powiadomienia zakładu ubezpieczeń w terminie 30 dni o fakcie zbycia pojazdu i o danych osobowych nabywcy (art. 32 ust. 1).

Jeżeli nabywca korzysta z polisy OC zbywcy (nie wypowiedział umowy w ciągu 30 dni), zakład ubezpieczeń będzie się rozliczał jedynie z nim, a nie ze zbywcą. Rozliczenie będzie polegało na tym, że zakład ubezpieczeń dokona ponownej kalkulacji składki (rekalkulacji), analizując związane z nabywcą ryzyko ubezpieczeniowe, a więc czynniki wpływające na wysokość składki (tzn. dotychczasowy przebieg ubezpieczenia, wiek kierowcy, okres posiadania prawa jazdy, miejsce zamieszkania etc.). Jeżeli ryzyko ubezpieczeniowe będzie większe niż w przypadku zbywcy, zakład ubezpieczeń wystąpi do nabywcy o dopłatę składki.


Przepisy przewidują także możliwość innego scenariusza, w którym nabywca nie będzie korzystał z umowy ubezpieczenia zbywcy. Może wówczas wypowiedzieć umowę ubezpieczenia, w ściśle oznaczonym terminie 30 dni od zawarcia umowy sprzedaży pojazdu (art. 31 ust. 1). Wypowiedzenie nabywca składa na piśmie i musi ono dotrzeć do zakładu ubezpieczeń najpóźniej trzydziestego dnia od dnia nabycia pojazdu. W tym przypadku zakład rozlicza się ze zbywcą zwracając mu składkę za niewykorzystany okres. Trzeba także pamiętać, iż zwrot składki przysługuje tylko w przypadku, gdy zakład ubezpieczeń nie wypłacił lub nie jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania za szkody objęte tą polisą (art. 41 ust. 2). Wskazany powyżej trzydziestodniowy termin od dnia nabycia pojazdu jest terminem, w którym ubezpieczenie zawsze obowiązuje (art. 31 ust. 1 zdanie ostatnie).

W świetle powyższego po stronie osób, które chcą sprzedać swój samochód, rodzą się praktyczne pytania - Co robić, aby nie stracić przy sprzedaży pojazdu z uwagi na to, że nie otrzymuje się od zakładu ubezpieczeń zwrotu składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia, gdy z ubezpieczenia korzysta nabywca? Jak w tej sytuacji najlepiej zabezpieczyć swoje interesy? Przede wszystkim należy pamiętać, iż sprzedając samochód wraz z ważną polisą, umożliwiamy nabywcy korzystanie z naszej polisy, z której za niewykorzystany okres nie otrzymamy zwrotu składki od zakładu ubezpieczeń. Aby nie stracić w tej sytuacji wartości niewykorzystanej składki, można uwzględnić ją w trakcie rokowań z nabywcą, np. doliczając ją do ceny pojazdu.

Natomiast, gdy nabywca stwierdzi, że dotychczasową umowę ubezpieczenia wypowie, możemy spodziewać się zwrotu składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia od zakładu ubezpieczeń. Jednakże trzeba mieć na uwadze i to, że nabywca może deklarować w trakcie rokowań związanych z kupnem pojazdu wypowiedzenie umowy ubezpieczenia, a w praktyce tego nie zrealizować. Prawo zapewnia mu pełną swobodę wyboru sposobu postępowania w ciągu 30 dni od chwili nabycia pojazdu. W takim wypadku, celem zabezpieczenia własnego interesu, można w umowie sprzedaży pojazdu zamieścić klauzulę, która zobowiązuje nabywcę w przypadku nie wypowiedzenia umowy, do zwrotu określonej kwoty, której wysokość odpowiada części składki za niewykorzystany przez nas okres ubezpieczenia, a którą w przypadku wypowiedzenia otrzymalibyśmy od zakładu ubezpieczeń. W przypadku sporu z tytułu rozliczenia składki tego typu, klauzula umowna powinna znacznie ułatwić skuteczne dochodzenie należnej nam kwoty. Nabywca może również napisać wypowiedzenie umowy w obecności zbywcy pojazdu i przekazać je zbywcy do wysłania listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Należy jednak pamiętać, że wypowiedzenia dokonuje (a więc i podpisuje je) nowy właściciel pojazdu.

Reasumując :

  1. Zwrot składki przez zakład ubezpieczeń sprzedającemu (zbywcy) pojazdu nastąpi jedynie w przypadku, gdy kupujący (nabywca) wypowie umowę ubezpieczenia zawartą wcześniej przez sprzedającego (zbywcę); zwrot składki będzie przysługiwał za okres od dnia rozwiązania umowy (umowa rozwiązuje się z upływem 30 dni po dniu nabycia pojazdu) do końca okresu ubezpieczenia (art. 31 ust. 1); zwrot ten przysługuje jednak tylko w przypadku, gdy zakład ubezpieczeń nie wypłacił lub nie jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania za szkody objęte tym ubezpieczeniem (art. 41 ust. 2)
  2. Jeżeli kupujący (nabywca) będzie korzystał z umowy ubezpieczenia OC sprzedającego (zbywcy) i nie wypowie jej w ciągu 30 dni, zakład ubezpieczeń rozliczy z nim składkę w wyniku ponownej kalkulacji jej wysokości. Zakład ubezpieczeń dokona zwrotu składki, jeżeli kupujący ma zniżki wyższe niż sprzedający albo zażąda od kupującego dopłaty, jeżeli ma on zniżki niższe aniżeli miał je sprzedający (art. 31 ust. 2).

Odpowiedź na pytanie przygotował r.pr w BRU Aleksander Daszewski, uzupełnień dokonała Małgorzata Więcko - Tułowiecka, główny specjalista w BRU

Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT